Monday, August 16, 2010

Ang mga tanong ng mga kabataan-Mga sagot na lumulutas- Ikalimang Usapin at Kabanata 19

Jehovah's Witness

Ang mga tanong ng mga kabataan-Mga sagot na lumulutas- Ikalimang Usapin

Paano ako matututong humawak ng pera?-Kabanata 19

Naiisip mo ba na parang laging kulang ang panggastos mo?

• Hindi
• Paminsan-minsan
• Madalas

Bumibili ka ba ng mga bagay na hindi kaya ng bulsa mo?
• Hindi
• Paminsan-minsan
• Madalas

Bumibili ka ba ng mga bagay na hindi mo naman kailangan pero binili mo na rin dahil "sale" ito?
• Hindi
• Paminsan-minsan
• Madalas

PARA bang laging kulang ang panggastos mo? Kung marami ka lang sanang pera, mabibili mo na ang cellphone na gusto mo. Kung malaki-laki lang sana ang kinikita mo, mabibili mo na ang sapatos na "kailangan" mo. O baka pareho kayo ng problema ni Joan, na nagsabi: "Kung minsan, niyayaya ako ng mga kaibigan ko sa mga lakaran na masyadong magastos. Gusto kong mag-enjoy kasama nila. Sino ba naman ang matutuwa na hindi ka makakasama dahil kapos ang badyet mo?"

Sa halip na magmukmok sa isang tabi dahil kinakapos ka, bakit hindi ka mag-aral na magbadyet? Baka isipin mong puwede mo namang gawin ito kapag nagsasarili ka na. Pero isipin ito: Tatalon ka ba mula sa eroplano nang hindi marunong gumamit ng parasyut? Puwede ngang matsambahan mong buksan ang parasyut habang bumubulusok ka sa lupa. Pero hindi ba mas mabuting matutuhan mo munang gumamit nito bago ka tumalon mula sa eroplano?

Ganiyan din sa pagbabadyet ng pera. Mas mabuting matutuhan mo na ito samantalang nasa poder ka pa ng mga magulang mo, bago ka bumukod at maranasan ang hirap ng buhay. "Ang salapi ay pananggalang," ang isinulat ni Haring Solomon. (Eclesiastes 7:12) Pero ang pera ay magiging pananggalang, o proteksiyon, tangi lamang kung marunong kang humawak nito. Kung marunong kang magbadyet, magkakaroon ka ng higit na kumpiyansa sa sarili at matutuwa sa iyo ang mga magulang mo.

Mga Dapat Mong Matutuhan

Naitanong mo na ba sa mga magulang mo kung anu-ano ang gastusin ninyo sa bahay? Halimbawa, alam mo ba kung magkano ang ginagastos ninyo buwan-buwan sa pagkain, kuryente, at tubig? Alam mo rin ba kung gaano kalaki ang hulog o ang upa sa bahay, o ang nagagastos sa pagmamantini ng sasakyan? Tandaan, nasa poder ka ng mga magulang mo kaya kasama ka rin namang nakikinabang sa ginastos na iyon- at kung magsasarili ka na, ikaw na ang magbabayad ng sarili mong gastusin. Kaya mas mabuting may ideya ka na, ngayon pa lang, kung magkano ang magiging gastusin mo kapag bumukod ka na. Hilingin sa mga magulang mo ang ilang kopya ng mga bayarin sa bahay, at makinig nang mabuti sa kanila kapag ipinaliwanag nila kung paano binabadyet ang pera para sa gayong mga gastusin.

"Ang taong marunong ay makikinig at kukuha ng higit pang turo, at ang taong may unawa ang siyang nagtatamo ng mahusay na patnubay," ang sabi ng isang kawikaan sa Bibliya. (Kawikaan 1:5) Ganiyan ang ginawa ni Anna. Humingi siya ng payo sa kaniyang mga magulang. Ganito ang sabi niya: "Tinuruan ako ni Itay kung paano magbadyet, at ipinakita niya sa akin kung gaano kahalaga na maging organisado sa paghawak ng pera ng pamilya."

Tinuruan naman si Anna ng kaniyang nanay kung paano maging matalino sa pamimili. "Ipinakita niya sa akin kung bakit mahalagang paghambingin ang mga presyo ng bilihin," ang sabi ni Anna. "Ang daming nabibili ni Inay sa kaunting halaga," ang dagdag pa niya. Paano nakinabang si Anna? "Marunong na akong humawak ng sarili kong pera," ang sabi niya, "hindi ako gastador kaya wala akong inaalalang utang."

Anu-ano ang mga Hamon?

Marahil ay iniisip mong madali lang namang kontrolin ang paggastos. Pero ang totoo, mahirap itong gawin lalo na kapag nasa poder ka pa ng mga magulang mo at binibigyan ka nila ng baon o kaya naman ay kumikita ka na. Bakit? Kasi malamang na mga magulang mo ang sumasagot sa karamihan ng mga bayarin. Kaya halos lahat ng pera mo ay puwede mong gastusin kung saan mo gusto. At isa pa, nakaka-enjoy gumastos.

Pero kung sa tuwing kasama mo ang iyong mga kaibigan ay napapagastos ka nang malaki, diyan ka magkakaproblema. Ganito ang sabi ng 21-anyos na si Ellena: "Napakahilig mag-shopping ng mga kaibigan ko. Kapag kasama ko sila, para bang lagi akong kailangang gumastos para mag-enjoy."

Natural lamang na naisin mong magustuhan ka at tanggapin ng iyong mga kaibigan. Pero tanungin ang iyong sarili, 'Kapag kasama ko ang aking mga kaibigan, gumagastos ba ako dahil kaya ko o naoobliga lamang ako?' Maraming tao ang gumagastos para lamang magpasikat sa kanilang mga kaibigan at mga kasama. Pinahahanga nila ang iba sa dami ng mga bagay na mayroon sila, sa halip na maglinang ng magagandang katangian na magugustuhan ng iba. Kung ganiyan ka rin, magkakaproblema ka nang malaki sa pera, lalo na kung gumagamit ka ng credit card Paano mo ito maiiwasan?

Kontrolin ang Iyong Paggastos

Sa halip na sagarin ang iyong credit card o ubusin ang suweldo mo sa isang lakaran lang, bakit hindi mo tularan ang ginagawa ni Ellena? "Kapag may plano kaming lumabas na magkakaibigan," ang sabi niya, "iniisip ko na agad kung magkano lang ang gagastusin ko. Deretso sa bangko ang suweldo ko, at nagwi-withdraw lang ako ng kailangan ko para sa lakad namin. Nagsa-shopping lamang ako kasama ng mga kaibigang marunong humawak ng pera at hihikayat sa akin na tumingin-tingin muna bago bumili."

Narito ang ilan sa mga mungkahi na maaari mong gawin kung mayroon kang credit card

• Gumawa ng rekord na mga binili mo at ihambing ito sa buwanang statement ng bangko para makatiyak ka na mga pinamili mo lamang ang talagang babayaran mo.
• Magbayad kaagad. Kung posible, bayaran ito nang buo.
• Huwag basta-basta ibibigay ang numero ng iyong credit card at ang expiration date nito sa kausap mo sa telepono o sa Internet.
• Iwasan ang paggamit ng credit card para mag-cash advance. Karaniwan nang mas mataas ang interes nito.
• Huwag na huwag ipahiram ang iyong credit card sa sinuman, kahit sa kaibigan mo.

Pero hindi ba kahit na magastos ka, basta't marami kang pera, walang problema? Hindi rin! Kung nagmamaneho ka at hindi mo makontrol ang sasakyan o lumiliko ka nang hindi mo tinitingnan kung saan ka pupunta, sa tingin mo ba'y makakarating ka nang ligtas dahil lamang sa nagkarga ka ng maraming gasolina? Sa katulad na paraan, kahit na marami ka pang pera, kung hindi mo naman kinokontrol ang iyong paggastos, wala rin itong maidudulot sa iyong mabuti.

Baka iniisip mo na marunong ka nang humawak ng pera. Pero tanungin ang iyong sarili: 'Gaano kalaki ang nagastos ko noong nakaraang buwan? Ano ang pinagkagastusan ko?' Hindi mo matandaan? Narito ang ilang hakbang kung paano ka matututong humawak ng pera.

1. Gumawa ng rekord. Kahit sa loob lamang ng isang buwan, irekord kung magkano ang perang hawak mo at kung kailan mo ito natanggap. Isulat kung anu-ano ang pinamili mo at kung magkano ang mga ito. Sa katapusan ng buwan, kuwentahin kung magkano lahat ang natanggap mo at ang nagastos mo.

2. Magbadyet. Tingnan ang tsart sa pahina 163. Sa unang kolum, ilista kung gaano kalaking halaga ang inaasahan mong natanggap sa isang buwan. Sa ikalawang kolum, ilista kung magkano ang badyet mo para sa iyong mga gastusin; gawin mong basehan ang mga inirekord mo (gaya ng mungkahi sa unang hakbang). Sa ikatlong kolum, isulat kung magkano talaga ang aktuwal na nagagastos mo. Irekord din ang mga gastusing wala sa plano.

3. Baguhin ang iyong kinagawian. Kung mas malaki ang ginagastos mo kaysa sa iyong badyet at nagkakapatung-patong na ang mga utang mo, baguhin ang iyong kinagawian at pagdating sa paggasta ng iyong pera at matutong magtipid. Bayaran ang iyong mga utang. Maging matalino sa paggastos.

Malaking tulong ang pera kung ginagamit mo ito nang tama. Sa katunayan, mahalagang bahagi ng buhay ng maraming tao ang pagkita at pagbabadyet ng pera. Pero manatiling timbang. "Kailangan natin ng pera, pero hindi ito ang pinakamahalaga." ang sabi ng kabataang si Matthew. "Dapat rin nating unahin ang ating pamilya at si Jehova."

SA SUSUNOD NA KABANATA Hirap ba kayo sa buhay? Kung oo, ano ang puwede mong gawin?

ANO SA PALAGAY MO?

• Bakit kailangan mo nang matutong magbadyet ng pera habang nasa poder ka pa ng mga magulang mo?
• Bakit kaya ang hirap magbadyet ng pera?
• Paano mo magagamit ang iyong pera para tumulong sa iba?

"Ang salapi ay panggalang; ngunit ang pakinabang sa kaalaman ay na iniingatang buhay ng karunungan ang mga nagtataglay nito."-Eclesiastes 7:12.

>ano ang repustayon mo pagdating sa pera?
Saan mo ginagamit ang pera mo? Kung ugali mong gamitin ang iyong pera para tumulong sa iba, ipinakikita nito na talagang mapagmalasakit ka. (Santiago 2:14-17) Ang regular na pagbibigay mo ng donasyon para suportahan ang tunay na pagsamba ay nagpapakitang 'pinararangalan mo si Jehova ng iyong mahahalagang pag-aari.' (Kawikaan 3:9) Pero paano kung inuubos mo lang ang pera mo para sa sarili mo? Ano kaya ang ipinakikita nito tungkol sa iyo?

ALAM MO BA . . . ?
Sa Estados Unidos, kung may utang kang $2,000 sa iyong credit card na may interes na 18.5 porsiyento, at ang binabayaran mo lamang ay ang minimum na halagang hinihiling ng bangko, aabutin ka nang 11 taon bago mo mabayaran ang iyong utang kasama na ang tubo nito na $1,934.

TIP:
Gumawa ng listahan ng mga bibilhin mo bago ka mag-shopping. Magdala lamang ng halagang kakailanganin mo, at huwag bumili ng mga bagay na wala sa iyong listahan.

>dapat ba akong mangibang-bansa?
Gustong mangibang-bansa ng ibang kabatan para magtrabaho at masuportahan ang kanilang sarili o ang kanilang pamilya. Ang layunin ng iba ay problema sa bahay. Ang ilang kabataang Kristiyano naman ay lumilipat sa mga bansang may pangangailangan para sa mga mangangaral. Ang pasiyang lumipat sa ibang bansa ay seryosong desisyon at dapat na pinag-iisipang mabuti. Kaya kung gusto mong mangibang-bansa, basahin at bulay-bulayin ang mga teksto sa ibaba. Pag-isipan ang mga tanong at isulat ang iyong sagot sa isang piraso ng papel. Saka ka manalangin at magdesisyon.


•Ano ang mga hinihiling ng batas para sa mga gustong mangibang-bansa?-Roma 13:1.
•Gaano kalaking halaga ang kailangan sa pangingibang-bansa?-Lucas 14:28.
•Bakit masasabi kong kaya ko nang suportahan ang aking sariling mga pangangailangan kapag nangibang-bansa ako?-Kawikaan 13:4.
•Ano ang ipinapayo sa akin ng makaranasang mga indibiduwal na nakasubok nang mangibang-bansa?-Kawikaan 1:5.
•Ano ang masasabi ng mga magulang ko hinggil dito?-Kawikaan 23:22.
•Bakit ko gustong mangibang-bansa?-Galacia 6:7, 8.
•Mapasisigla kaya ako ng mga makakasama ko sa ibang bansa na patuloy na maglingkod sa Diyos?-Kawikaan 13:20.
•Anong mga panganib ang maaaring mapaharap sa akin sa ibang bansa?-Kawikaan 5:3, 4; 27:12; 1 Timoteo 6:9, 10.
•Ano nga ba talaga ang maitutulong sa akin ng pangingibang-bansa?-Kawikaan 14:15.

No comments:

Post a Comment